Vào mùa xuân, những đồi chè quanh khu vực Tây Hồ, thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang bước vào giai đoạn bận rộn nhất trong năm, thu hoạch trà Long Tỉnh. Được truyền thông Trung Quốc ví như "vàng xanh", các mẻ trà Tây Hồ Long Tỉnh thượng hạng hiện được bán với giá khoảng 8.800 USD (hơn 220 triệu đồng) mỗi kg.

Vào năm 2012, một mẻ búp chè cao cấp nhất từng đạt mức giá kỷ lục tương đương 56.000 USD một kg, vượt qua cả giá trị của lượng vàng ở cùng thời điểm. Theo Hiệp hội Trà Trung Quốc, mức giá này không thuần túy là đầu cơ, mà phản ánh sự khan hiếm nghiêm trọng của những búp trà loại một hái trong vùng lõi di sản.

Thức uống này đã duy trì danh tiếng suốt nhiều thế kỷ. Tương truyền vào thế kỷ 18, khi vua Càn Long ghé thăm Hàng Châu, ông ấn tượng trước hương vị thanh nhẹ của trà nên đã sắc phong danh hiệu hoàng gia cho 18 cây trà cổ tại chùa Long Tỉnh, giữ toàn bộ sản lượng để tiến vua.

Đồi chè Long Tỉnh ở Hàng Châu. Ảnh: China Road

">

Trên sườn đồi ngoại ô Hàng Châu, anh Ge Xiaopeng, người trồng trà thế hệ thứ tư, dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ nhẹ nhàng ngắt từng búp chè non mịn thả vào giỏ. Đối với những nông dân tại đây, thời gian hái chè quyết định toàn bộ thành bại của cả mùa vụ.

"Thời điểm là yếu tố tối quan trọng", anh Xiaopeng nói.

Trà Long Tỉnh được định giá và phân loại khắt khe theo 24 tiết khí âm lịch. Phân hạng cao cấp nhất là "Minh tiền" - tức những mẻ trà được thu hoạch trước tiết Thanh minh (ngày 4 hoặc 5/4). Lúc này, búp chè phát triển chậm do thời tiết nhiều mây, mưa phùn nhẹ, giúp tích tụ lượng axit amin cao, tạo ra hương hạt dẻ đặc trưng và vị ngọt hậu mà không chát ngái. Tại trang trại của Xiaopeng, 500 gram trà Minh tiền có giá hơn 30.000 NDT (khoảng 4.400 USD).

Ngược lại, loại "Vũ tiền" thu hoạch muộn hơn, trước tiết Cốc vũ (ngày 19 hoặc 20/4), khi nhiệt độ và lượng mưa tăng mạnh. Cây sinh trưởng nhanh khiến lá chè chứa nhiều chất polyphenols hơn, tạo ra vị đắng và làm giảm giá trị thương mại. Tuy nhiên, khung thời gian hai tuần ngắn ngủi để thu hoạch chè Minh tiền đang ngày càng khó dự đoán do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Sau khi thu hoạch, búp chè tươi được xử lý ngay bằng phương pháp sao chảo thủ công. Ông Zhenghua, bố của Xiaopeng, đứng bên chiếc chảo lớn được nung nóng tới 200°C. Ông dùng đôi bàn tay trần đảo liên tục để cảm nhận nhiệt độ và độ ẩm của lá chè mà không cần găng tay bảo hộ. Quá trình này giúp ngăn chặn sự oxy hóa, giữ sắc xanh ngọc bích và định hình lá chè dẹt lại như mũi giáo.

Dù hiện nay máy móc đã được áp dụng rộng rãi để tiết kiệm thời gian và cho ra sản phẩm đồng đều, ông Zhenghua khẳng định trà sao tay vẫn có một đẳng cấp hoàn toàn khác biệt.

"Bàn tay có thể phân biệt được những điều mà máy móc không thể. Máy móc là vật vô tri, còn đôi bàn tay này có sự sống", ông Zhenghua chia sẻ.

Bà Chen Yifang, giảng viên tại Học viện Trà Suye, ví vị thanh sạch của Long Tỉnh như hương thơm dịu nhẹ của hoa đậu mùa xuân. Bà nhận định, khác với các loại đồ uống mạnh như trà đen hay cà phê vốn bộc lộ hương vị ngay lập tức, người thưởng thức Long Tỉnh phải chậm rãi ngồi lại mới cảm nhận hết những phẩm chất của nó.

Một tách trà Long Tỉnh. Ảnh: iTea World

">

Để bảo vệ thương hiệu, chính phủ Trung Quốc giới hạn vùng trồng "Tây Hồ Long Tỉnh" chính gốc nghiêm ngặt trong phạm vi 168 km2. Trà trồng tại các vùng khác thuộc tỉnh Chiết Giang chỉ được gọi là "trà Long Tỉnh", còn các khu vực nằm ngoài quy hoạch chỉ được phép bán dưới tên trà xanh thông thường. Mỗi gói trà chính gốc khi xuất xưởng đều bắt buộc phải dán nhãn chứng nhận có mã QR để truy xuất nguồn gốc.

Việc kiểm soát này càng trở nên cấp thiết khi nhu cầu tiêu thụ trà chính gốc tăng đột biến từ trào lưu guochao (giới trẻ quay lại cổ xúy cho các sản phẩm di sản văn hóa truyền thống).

Sự bùng nổ về giá trị kinh tế cũng đang làm thay đổi cấu trúc xã hội ở các làng nghề. Trước đây, ông Zhenghua từng lo ngại nghề truyền thống sẽ mai một khi thế hệ trẻ liên tục rời quê học đại học và tìm việc làm tại các đô thị lớn.

Tới nay, xu hướng đang đảo chiều. Nhiều người trẻ, bao gồm cả con trai ông, đã quyết định quay về tiếp quản trang trại của gia đình. Thu nhập bền vững từ "vàng xanh" cùng ý thức bảo tồn văn hóa là động lực giữ chân họ.

"Những người trẻ lớn lên tại các trang trại này ngửi thấy mùi hương trà mỗi khi xuân về. Đó là mùi hương của quê hương họ", ông Zhenghua nói.

Nguồn: VnExpress