Một món ăn quen thuộc của người Việt bỗng trở thành “thước đo cảm nhận” của người tiêu dùng trước những biến động của mặt bằng giá cả.
Bắt đầu từ cuối tháng 2 đến nay, các diễn biến căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm dấy lên lo ngại về sự bất ổn của thị trường năng lượng toàn cầu. Dù Việt Nam không chịu tác động trực tiếp từ xung đột, nhưng với độ mở nền kinh tế cao, những biến động quốc tế nhanh chóng truyền dẫn vào nền kinh tế trong nước thông qua giá nhiên liệu, chi phí vận tải và áp lực tỷ giá. Giá xăng dầu tăng làm chi phí vận chuyển hàng hóa cao hơn; chi phí logistics tăng khiến giá hàng hóa tăng. Người tiêu dùng cảm nhận rõ biến động giá cả qua những dịch vụ gần gũi như ăn uống, đi lại.
Một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở cấu trúc năng lượng của nền kinh tế. Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu để phục vụ sản xuất và tiêu dùng. Theo nghiên cứu của Công ty cổ phần Xếp hạng tín nhiệm đầu tư Việt Nam (VIS Rating), hàng năm, Việt Nam nhập khẩu khoảng 20 tỷ USD dầu thô, xăng dầu và các sản phẩm liên quan. Tỷ trọng lớn nguồn cung đến từ Trung Đông. Khi khu vực này rơi vào bất ổn, nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz sẽ lập tức khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh. Chi phí năng lượng vì thế lan tỏa sang nhiều ngành kinh tế.
Dù các tuyến xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ và châu Âu không đi trực tiếp qua vùng xung đột, thị trường vận tải biển toàn cầu vẫn phản ứng nhanh trước rủi ro địa chính trị. Giá cước tàu biển và phí bảo hiểm có xu hướng tăng, thời gian vận chuyển kéo dài, làm đội chi phí trong chuỗi cung ứng.
Dù vậy, trong bức tranh nhiều thách thức vẫn có những điểm tựa quan trọng để Việt Nam ứng phó với áp lực lạm phát. Một trong những hướng điều hành được đặt ra là chính sách tiền tệ thận trọng hơn nhằm kiểm soát rủi ro lạm phát và giữ ổn định tỷ giá. Song song đó là yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng. Việc đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu trong nước, cũng như duy trì ổn định sản xuất xăng dầu, sẽ giúp giảm bớt mức độ phụ thuộc vào những khu vực địa chính trị nhạy cảm, từ đó giảm các cú sốc giá từ bên ngoài.
Một điểm tựa khác của kinh tế Việt Nam nằm ở dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Với môi trường chính trị ổn định và vị thế ngày càng rõ nét trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam tiếp tục là điểm đến của nhiều nhà đầu tư quốc tế. Dòng vốn FDI không chỉ góp phần thúc đẩy sản xuất, mà còn bổ sung nguồn ngoại tệ, giúp giảm áp lực lên tỷ giá và qua đó hỗ trợ ổn định mặt bằng giá cả. Ở cấp độ doanh nghiệp, môi trường chi phí cao đòi hỏi những thay đổi trong cách vận hành. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng, tiết kiệm năng lượng, quản trị rủi ro tỷ giá hay chủ động tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế đang trở thành những giải pháp cần thiết để thích ứng với bối cảnh mới.
Trong một nền kinh tế mở, các cú sốc bên ngoài là điều khó tránh khỏi. Việc nhận diện, ứng phó linh hoạt với những thách thức đó sẽ giúp kiểm soát giá cả, ổn định kinh tế vĩ mô - nền tảng quan trọng cho tăng trưởng bền vững.
Theo SGGP
