Từ vẻ đẹp dịu dàng của tà áo dài đến chiều sâu của âm nhạc dân tộc, từ những thanh âm truyền thống đến sắc thái giao hưởng hiện đại, ca sĩ Đinh Hiền Anh đã kết nối nhiều chất liệu nghệ thuật trong MV “Áo dài người Việt”, phát hành ngày 31/10. Được đầu tư công phu với sự tham gia của nhạc sĩ Đông Thiên Đức, nhạc trưởng Đồng Quang Vinh và đạo diễn Trần Xuân Chung, sản phẩm là lời tri ân dành cho một biểu tượng văn hóa đã đồng hành cùng người Việt qua nhiều thế hệ.
 |
| Ca sĩ Đinh Hiền Anh kể câu chuyện văn hóa Việt qua MV “Áo dài người Việt” |
Từ tình yêu áo dài đến cảm hứng âm nhạc
Trong tâm thức người Việt, áo dài đã vượt ra khỏi ý nghĩa của một trang phục thông thường để trở thành biểu tượng của vẻ đẹp, bản sắc và tâm hồn dân tộc. Qua mỗi thời kỳ, tà áo có những thay đổi về kiểu dáng, chất liệu, cách thể hiện, nhưng vẫn giữ được nét duyên dáng riêng. Với phụ nữ Việt Nam, đó còn là hình ảnh gắn với ký ức, với những dấu mốc quan trọng của cuộc đời và niềm tự hào về cội nguồn.
Đinh Hiền Anh gọi áo dài là “tri kỷ”. Tình cảm đặc biệt ấy đã thôi thúc nữ ca sĩ thực hiện một sản phẩm âm nhạc dành riêng cho trang phục truyền thống. Sau gần ba năm kể từ bộ đôi album “Dòng chảy miền thương nhớ” và “Lời ca đất nước”, cô trở lại với một dự án được chuẩn bị kỹ lưỡng. Nữ ca sĩ cho biết, khoảng thời gian ấy không phải để chờ đợi một thành tựu lớn lao, mà để tìm kiếm một ca khúc thực sự xứng đáng với tình cảm cô dành cho quê hương và văn hóa Việt.
 |
Cơ duyên đến khi sáng tác “Áo dài người Việt” của nhạc sĩ Đông Thiên Đức xuất hiện. Đinh Hiền Anh nhận thấy đây là thời điểm thích hợp để hiện thực hóa ý tưởng đã ấp ủ. Ca khúc cũng được cô sở hữu bản quyền độc quyền, trở thành chất liệu trung tâm cho dự án âm nhạc mới.
Điều đáng chú ý là nữ ca sĩ không đặt nặng những mục tiêu về lượt xem hay thành tích thương mại. Mong muốn của cô là ca khúc được công chúng yêu mến, có thể ngân nga, thuộc lời và từ đó thêm trân trọng vẻ đẹp của tà áo dài. Cách tiếp cận ấy cho thấy sự lựa chọn khá rõ ràng của nghệ sĩ: lấy tình yêu văn hóa làm điểm xuất phát, dùng âm nhạc để lan tỏa tình yêu ấy đến công chúng.
 |
| NSND Thanh Hoa bày tỏ mong muốn ca khúc này sẽ được lan tỏa thông qua tiếng hát đặc sắc cũng như tâm huyết với văn hóa truyền thống của ca sĩ Đinh Hiền Anh |
Đồng hành với Đinh Hiền Anh trong dự án là nhạc trưởng Đồng Quang Vinh ở phần hòa âm, phối khí và đạo diễn Trần Xuân Chung phụ trách hình ảnh. Mỗi người có một thế mạnh nghệ thuật riêng, song cùng hướng đến yêu cầu chung là tạo nên một sản phẩm có chiều sâu, tránh cách thể hiện minh họa đơn giản cho vẻ đẹp của trang phục.
Cuộc gặp gỡ giữa âm nhạc dân tộc và giao hưởng
Điểm nhấn của “Áo dài người Việt” nằm ở cách tổ chức không gian âm nhạc. Thay vì lựa chọn một lối phối khí thuần dân gian hoặc hoàn toàn theo phong cách giao hưởng, nhạc trưởng Đồng Quang Vinh đưa các nhạc cụ truyền thống vào cuộc đối thoại với dàn nhạc phương Tây. Anh gọi cách làm này là “giao hưởng hóa dân tộc”.
Sáo trúc, đàn bầu, đàn T’rưng, đàn tranh, đàn tỳ bà, đàn nguyệt cùng xuất hiện với violin, cello và bộ gỗ giao hưởng. Những nhạc cụ vốn có đặc trưng âm sắc, kỹ thuật biểu diễn và không gian văn hóa khác nhau được sắp đặt trong một cấu trúc chung. Tiếng đàn bầu ngân dài, giàu chất tự sự được nâng đỡ bởi âm sắc trầm ấm của cello. Tiếng sáo trúc trong trẻo hòa quyện với bộ gỗ giao hưởng, tạo nên những lớp âm thanh vừa gần gũi, vừa có độ rộng và chiều sâu.
 |
| Đinh Hiền Anh là sợi dây xuyên suốt kết nối những tinh hoa văn hóa trong MV "Áo dài người Việt" |
Sự kết hợp này đòi hỏi quá trình xử lý công phu. Nhạc trưởng Đồng Quang Vinh phải chăm chút từng nốt nhạc trên bản tổng phổ, sau đó xây dựng các bản phân phổ riêng cho từng bè nhạc cụ. Không ít bản thảo được anh làm lại để tìm được sự cân bằng giữa các âm sắc, bảo đảm nhạc cụ dân tộc không bị chìm lấp trong dàn nhạc lớn, đồng thời giao hưởng vẫn phát huy được khả năng biểu đạt của mình.
Đây cũng là lần đầu tiên nhạc trưởng Đồng Quang Vinh hợp tác với nhạc sĩ Đông Thiên Đức. Tuy nhiên, sự đồng điệu về tinh thần nghệ thuật đã giúp hai người nhanh chóng tìm được tiếng nói chung. Với chủ đề áo dài, âm nhạc cần có sự mềm mại, duyên dáng nhưng cũng phải đủ sức khái quát những giá trị văn hóa và lịch sử. Bản phối vì thế không đơn thuần làm mới một ca khúc bằng cách bổ sung nhạc cụ, mà hướng đến việc tạo dựng một không gian nghệ thuật nơi chất liệu truyền thống và hiện đại cùng phát huy thế mạnh.
Trên nền nhạc ấy, giọng hát Đinh Hiền Anh trở thành sợi dây xuyên suốt. Nữ ca sĩ kết hợp kỹ thuật dân gian trữ tình với cách xử lý có độ mở của âm nhạc hàn lâm. Những câu hát được nhả chữ nhẹ nhàng, luyến láy đằm thắm, khi bay bổng, trang nghiêm, lúc lại sâu lắng, giàu suy tư. Dù giọng hát có những đoạn vút cao, ca từ vẫn được thể hiện rõ ràng, giữ được độ tròn vành và sức truyền cảm.
 |
Đáng chú ý, Đinh Hiền Anh không lựa chọn lối biểu đạt quá bi lụy khi thể hiện những câu hát gợi nhắc đến thăng trầm lịch sử. Sự bình thản trong cách hát tạo nên một sắc thái riêng, giúp cảm xúc lắng sâu thay vì bị đẩy lên quá mức. Qua đó, hình tượng người phụ nữ Việt Nam hiện lên với vẻ đẹp dịu dàng, đằm thắm nhưng cũng kiên cường, bao dung.
Phần ca từ của Đông Thiên Đức góp phần tạo nên chiều sâu cho tác phẩm. Từ niềm tự hào về lịch sử dân tộc, bài hát dẫn dắt người nghe qua những hình ảnh giàu chất thơ: dáng áo truyền thống, cánh đồng xanh, chiều thu, bình minh và tà áo trắng. Những hình ảnh ấy gợi lên vẻ đẹp của đất nước qua cảm nhận về thiên nhiên, con người và đặc biệt là người phụ nữ Việt Nam.
Ở phần cuối, chiếc áo dài được nhìn nhận như một chứng nhân của bao biến thiên thời gian. Tà áo mang theo những ký ức, thử thách và cả những vết thương của lịch sử, rồi được hình tượng hóa thành đóa hoa có khả năng xoa dịu đau thương. Đây là cách nhìn giàu tính nhân văn, đưa ý nghĩa của áo dài vượt khỏi vẻ đẹp hình thức để chạm đến những phẩm chất tinh thần như lòng bao dung, sự bền bỉ và khả năng gìn giữ những giá trị tốt đẹp.
Không gian tôn vinh vẻ đẹp Việt
Nếu phần âm nhạc tạo nên sự giao hòa giữa truyền thống và hiện đại thì đạo diễn Trần Xuân Chung lựa chọn ngôn ngữ hình ảnh tiết chế để làm nổi bật tinh thần của ca khúc. Theo anh, “Áo dài người Việt” có nhiều lớp lang ý nghĩa, vì vậy hình ảnh không nên quá cầu kỳ hay sử dụng những kỹ xảo rườm rà. Sự tối giản sẽ giúp người xem tập trung vào âm nhạc, ca từ và vẻ đẹp của tà áo dài.
 |
| Ca sĩ Đinh Hiền Anh và nhạc sĩ Đông Thiên Đức |
Thay vì lựa chọn những danh thắng nổi tiếng làm bối cảnh, ê-kíp quyết định ghi hình tại khán phòng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, với sự tham gia trực tiếp của toàn bộ dàn nhạc giao hưởng Sức Sống Mới. Đây là lựa chọn mang nhiều dụng ý. Một ca khúc hướng đến việc gìn giữ những giá trị văn hóa được thể hiện tại không gian đào tạo, nơi các thế hệ nghệ sĩ, nhạc công tiếp tục học tập, thực hành và trao truyền nghệ thuật.
Quá trình ghi hình trực tiếp với đông đảo nhạc công đặt ra không ít yêu cầu về tổ chức, thời gian và hiệu quả thị giác. Tuy nhiên, sự phối hợp nhịp nhàng giữa ê-kíp sản xuất và dàn nhạc đã giúp các cảnh quay diễn ra thuận lợi. Đặc biệt, có những khoảnh khắc cảm xúc xuất hiện ngoài dự tính. Khi tiếng đàn hòa cùng những câu hát da diết, Đinh Hiền Anh đã không giấu được sự xúc động. Ê-kíp phải tạm dừng ít phút để nữ ca sĩ lấy lại bình tĩnh. Đạo diễn Trần Xuân Chung cho biết, chính những biểu cảm tự nhiên ấy đã tạo nên những thước phim chân thực, có sức lay động riêng.
Điều Đinh Hiền Anh tâm đắc nhất ở sản phẩm là sự kết hợp giữa âm thanh mộc mạc của nhạc cụ dân tộc, sắc thái phong phú của dàn nhạc giao hưởng và hình ảnh tà áo dài gấm lụa. Những yếu tố tưởng chừng khác biệt đã cùng gặp nhau trong một chỉnh thể nghệ thuật, góp phần khắc họa vẻ đẹp văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ đương đại.
Nhạc trưởng Đồng Quang Vinh nhìn nhận, tác phẩm còn gợi lên hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam bước vào tương lai hiện đại hóa, số hóa nhưng vẫn gìn giữ những truyền thống tốt đẹp. Thông điệp ấy được thể hiện ngay trong cách tổ chức âm nhạc: nhạc cụ dân tộc và giao hưởng cùng hiện diện trên một bản tổng phổ, mỗi bên có vị trí riêng và cùng tôn vinh giá trị của nhau.
 |
Sau gần ba năm chuẩn bị cho một dự án mới, Đinh Hiền Anh trở lại bằng một ca khúc mang nhiều tình cảm cá nhân nhưng hướng đến một chủ đề có ý nghĩa cộng đồng. Cô cho biết vẫn có những chi tiết muốn tiếp tục trau chuốt nếu có thêm thời gian, song tin rằng tâm huyết và tình cảm chân thành của cả ê-kíp đã được gửi gắm trọn vẹn.
“Áo dài người Việt” vì thế có thể xem là một nỗ lực đưa biểu tượng văn hóa quen thuộc đến gần hơn với công chúng qua một hình thức biểu đạt mới. Khi tà áo dài được kể bằng giai điệu dân tộc, được nâng đỡ bởi âm thanh giao hưởng và được đặt trong không gian nghệ thuật giàu cảm xúc, vẻ đẹp truyền thống có thêm một cách hiện diện trong đời sống hôm nay. Đó cũng là hành trình để những giá trị văn hóa tiếp tục được yêu thương, sáng tạo và trao truyền qua các thế hệ.
