Bên cạnh cotton hữu cơ, linen hay polyester tái chế, ngành thời trang đang tìm kiếm thêm những nguồn nguyên liệu mới. Vi sinh vật, protein sinh học và phụ phẩm nông nghiệp dần xuất hiện trong các thử nghiệm phát triển sợi, vải và vật liệu thay thế da.
Từ phụ kiện đan của Bottega Veneta đến trang phục dệt kim của Stella McCartney, những ứng dụng này cho thấy công nghệ sinh học đang từng bước đi vào thiết kế. Tuy nhiên, nguồn gốc sinh học mới chỉ là một yếu tố; hiệu quả môi trường của chất liệu còn cần được xem xét trong toàn bộ quá trình sản xuất và sử dụng.
Sợi nấm mở hướng thay thế da động vật
Mycelium, hay hệ sợi nấm, là mạng lưới những sợi nhỏ tạo nên bộ phận sinh dưỡng của nấm. Thông qua quá trình nuôi cấy và xử lý, hệ sợi có thể được phát triển thành vật liệu dạng tấm để ứng dụng trong các sản phẩm thường sử dụng da.
Trong bộ sưu tập Thu - Đông 2026, Bottega Veneta đưa Ephea, vật liệu có nguồn gốc từ mycelium, vào một số phụ kiện nhỏ như ví và hộp đựng thẻ.
Đáng chú ý, thương hiệu ứng dụng chất liệu này với Intrecciato, kỹ thuật đan các dải vật liệu vốn tạo nên dấu ấn của nhà mốt. Việc kết hợp Ephea với kỹ thuật đan truyền thống cho thấy vật liệu từ hệ sợi nấm đang được thử nghiệm cả về khả năng tạo hình lẫn yêu cầu chế tác trong thời trang cao cấp.
Protein lên men được ứng dụng vào trang phục dệt kim
Brewed Protein™ là chất liệu do công ty công nghệ sinh học Spiber phát triển. Thông qua quá trình lên men vi sinh vật, công nghệ này tạo ra protein có thể tiếp tục được xử lý thành sợi phục vụ ngành dệt may.
Stella McCartney sử dụng Brewed Protein™ trong các thiết kế dệt kim thuộc bộ sưu tập Thu – Đông 2026. Hướng tiếp cận này cho phép phát triển sợi từ protein mà không cần lấy nguyên liệu trực tiếp từ động vật.
Điểm đáng chú ý là khả năng tạo ra những loại sợi có đặc tính tương đồng với một số chất liệu tự nhiên bằng một quy trình sản xuất khác. Đây là một trong những hướng nghiên cứu nhằm đa dạng hóa nguồn nguyên liệu cho thời trang.
Phụ phẩm nho trở thành vật liệu thay thế da
Bên cạnh protein sinh học, phụ phẩm nông nghiệp cũng được khai thác để phát triển chất liệu mới. VEGEA, được Stella McCartney ứng dụng trong thiết kế, là một ví dụ.
Vật liệu thay thế da này được phát triển từ phụ phẩm của ngành sản xuất rượu vang. Bã nho sau quá trình sản xuất được xử lý để trở thành một thành phần nguyên liệu dùng trong thời trang.
Cách làm này mở thêm hướng tận dụng nguồn phụ phẩm, đưa nguyên liệu dư thừa trở lại quá trình sản xuất dưới hình thức mới.
Lụa sinh học lấy cảm hứng từ tơ nhện
Công nghệ sinh học cũng đang được ứng dụng để phát triển những loại sợi mang đặc tính của lụa. Trong bộ sưu tập Xuân – Hè 2026, Balenciaga hợp tác với AMSilk đưa bioengineered silk, hay lụa sinh học, vào thiết kế trang phục.
Chất liệu được tạo từ protein sản xuất bằng công nghệ sinh học, lấy cảm hứng từ cấu trúc tơ nhện. Protein sau đó được kéo thành sợi và dệt thành vải.
Tại Balenciaga, chất liệu xuất hiện trên các thiết kế áo quấn và váy sơ mi, cho thấy tiềm năng ứng dụng của sợi protein trong trang phục thời trang.
Hướng nghiên cứu này còn mở ra khả năng điều chỉnh đặc tính của protein để phát triển sợi phù hợp với từng nhu cầu sử dụng.
Cellulose từ vi khuẩn tạo thêm lựa chọn cho nhà thiết kế
Bacterial cellulose là cellulose được một số loại vi khuẩn tạo ra trong quá trình lên men. Trong môi trường nuôi cấy, vi khuẩn hình thành những lớp cellulose dạng màng, sau đó được xử lý để phát triển thành vật liệu.
Một ví dụ là Celium™ của Polybion, chất liệu sử dụng phụ phẩm trái cây làm nguồn đầu vào cho quá trình sản xuất. Thương hiệu Nous Étudions đã ứng dụng Celium™ trong bộ sưu tập The End of the World, Beginning of Everything, với các thiết kế áo parka, áo khoác, quần và sơ mi xuyên thấu.
Chất liệu cũng được thử nghiệm bằng kỹ thuật cắt laser, xếp ly và khâu thủ công để tạo phom dáng, kết cấu và hiệu ứng bề mặt.
Những ứng dụng trên cho thấy việc phát triển chất liệu thời trang đang mở rộng từ khai thác nguồn nguyên liệu có sẵn sang nuôi cấy và tạo vật liệu bằng quá trình sinh học. Để đánh giá đóng góp thực tế đối với thời trang bền vững, các chất liệu này vẫn cần được xem xét về quy trình xử lý, độ bền, khả năng mở rộng sản xuất và cách xử lý sau sử dụng.
