Quyết định số 889/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030 đã xác định nhiều định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng theo hướng hiệu quả, thân thiện với môi trường.
Trong đó, Chương trình đặt trọng tâm vào quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên, nhiên liệu, nguyên vật liệu; khuyến khích phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, có khả năng tái sử dụng, tái chế; đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và hình thành lối sống bền vững.
Hưởng ứng Chương trình, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thay đổi phương thức sản xuất, sử dụng tiết kiệm năng lượng, tăng cường ứng dụng năng lượng tái tạo, lựa chọn nguyên liệu thân thiện với môi trường và từng bước kiểm soát lượng phát thải.
Đây không chỉ là giải pháp góp phần bảo vệ môi trường mà còn là sự chuẩn bị cần thiết để doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường, đặc biệt tại những thị trường xuất khẩu lớn.
Doanh nghiệp dệt may chủ động sản xuất và tiêu dùng bền vững (Ảnh: Nguyễn Hòa)
Xanh hóa sản xuất để đáp ứng yêu cầu thị trường
Dệt may là một trong những ngành chịu nhiều sức ép từ các tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu giảm phát thải tại các thị trường xuất khẩu.
Trước xu hướng này, Tổng Công ty May 10 đã triển khai nhiều giải pháp nhằm xanh hóa hoạt động sản xuất, từ tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo đến kiểm kê phát thải khí nhà kính. Doanh nghiệp cũng đẩy mạnh số hóa hoạt động sản xuất để phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm; đồng thời ưu tiên sử dụng nguyên, phụ liệu có khả năng tái sử dụng và nguyên liệu hữu cơ.
Trao đổi với phóng viên, ông Thân Đức Việt - Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết, dù ngành dệt may chưa thuộc nhóm phải thực hiện nghĩa vụ mua tín chỉ carbon đối với sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu, doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị từ sớm.
“Từ đầu năm 2026, những sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu đều phải mua tín chỉ carbon, 6 nhóm ngành đó là phân bón, hóa chất, sắt thép, xi măng... Đối với May 10 thì chưa phải chịu nhưng đã có những bước chuẩn bị với 5 nội dung chính: Thứ nhất là tập trung vào câu chuyện sử dụng tiết kiệm năng lượng; thứ hai là sử dụng nhiều hơn năng lượng tái tạo; thứ ba là đã thực hiện báo cáo kiểm kê phát thải khí nhà kính hàng năm trong 3 năm trở lại đây; thứ tư là số hóa toàn bộ hoạt động sản xuất để có thể truy xuất nguồn gốc sản phẩm; thứ năm, chúng tôi sử dụng những nguyên, phụ liệu có thể tái sử dụng được và nguyên liệu hữu cơ”, ông Thân Đức Việt thông tin.
Việc chủ động kiểm kê phát thải, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và số hóa hoạt động sản xuất giúp doanh nghiệp từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản trị, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu của đối tác.
Đây cũng là những nội dung phù hợp với mục tiêu của Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030, trong đó khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.
Sản xuất và tiêu dùng bền vững mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp (Ảnh: Nguyễn Hòa)
Biến phế phẩm thành nguyên liệu sản xuất
Không chỉ các doanh nghiệp xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp sản xuất phục vụ thị trường trong nước cũng đang tích cực tận dụng phế phẩm, phụ phẩm làm nguyên liệu đầu vào.
Cách làm này vừa góp phần giảm khai thác tài nguyên, hạn chế lượng chất thải phát sinh, vừa tạo thêm giá trị cho sản phẩm. Đây là một trong những giải pháp thiết thực để hình thành mô hình sản xuất tuần hoàn, trong đó phế phẩm của ngành này có thể trở thành nguyên liệu cho ngành khác.
Hưởng ứng Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững, Công ty TNHH Nasaki Việt Nam đã phát triển dòng sản phẩm gạch, ngói không nung. Quá trình sản xuất không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu mà còn tận dụng được một phần phế phẩm công nghiệp, qua đó giảm tác động tới môi trường.
Chia sẻ với phóng viên, bà Nguyễn Thị Khuyên - Giám đốc Công ty TNHH Nasaki Việt Nam cho biết: “Những sản phẩm không nung thì rất thân thiện với môi trường, vì trong quá trình sản xuất thì sử dụng những nguyên liệu có thể tận dụng từ phế thải của những sản phẩm khác. Ví dụ ngói màu không nung thì có thể sử dụng phế phẩm của nhà máy nhiệt điện, sản phẩm gạch không nung thì có thể sử dụng phế phẩm từ nhà máy chế biến bột đá”.
Việc đưa phế phẩm công nghiệp trở lại làm nguyên liệu đầu vào cho thấy sản xuất tuần hoàn không nhất thiết bắt đầu từ những mô hình quy mô lớn, mà có thể được triển khai từ việc thay đổi nguyên liệu, công nghệ và cách tổ chức sản xuất tại từng doanh nghiệp.
Từ ngành dệt may đến sản xuất vật liệu xây dựng, mỗi doanh nghiệp đang lựa chọn một phương thức phù hợp để thực hiện sản xuất và tiêu dùng bền vững. Có doanh nghiệp tập trung tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo và kiểm kê phát thải; có doanh nghiệp ưu tiên nguyên liệu tái chế, nguyên liệu hữu cơ hoặc tận dụng phế phẩm từ các ngành sản xuất khác.
Những chuyển động này cho thấy sản xuất bền vững đang dần trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn từng bước đưa các mục tiêu của Quyết định số 889/QĐ-TTg vào thực tiễn.
Bộ Công Thương
