 |
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thịt chế biến sẵn là những sản phẩm từ thịt đã được xử lý bằng các phương pháp như ướp muối, lên men, xông khói hoặc bổ sung chất bảo quản nhằm tăng hương vị và kéo dài thời gian sử dụng. Nhóm này bao gồm xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói, giò, chả, pate, thịt hộp và thịt bò khô.
Năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (IARC) thuộc WHO đã xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm 1, tức nhóm tác nhân đã có đủ bằng chứng về khả năng gây ung thư ở người. Trong khi đó, thịt đỏ được xếp vào nhóm 2A, là nhóm có khả năng gây ung thư.
Tuy nhiên, cách phân loại trên không đồng nghĩa với việc chỉ cần ăn một lượng nhỏ thịt chế biến sẵn là chắc chắn mắc bệnh. Nguy cơ còn phụ thuộc vào lượng tiêu thụ, tần suất sử dụng, cách chế biến và tổng thể chế độ ăn uống được duy trì trong thời gian dài.
Kết luận của IARC được đưa ra sau khi hội đồng gồm 22 chuyên gia đến từ 10 quốc gia xem xét hơn 800 nghiên cứu liên quan. Kết quả cho thấy, việc ăn 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày có thể làm tăng khoảng 18% nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng. Đối với thịt đỏ, tiêu thụ 100g mỗi ngày có thể khiến nguy cơ tăng khoảng 17%.
Khẩu phần 50g thịt chế biến sẵn tương đương khoảng một chiếc xúc xích nhỏ, một khoanh giò dày chừng 1cm hoặc từ 3 đến 4 lát thịt xông khói. Đây là lượng thực phẩm hoàn toàn có thể xuất hiện trong một suất ăn thông thường. Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới cũng cho biết hiện chưa có mức tiêu thụ thịt chế biến sẵn nào được xác định là hoàn toàn không làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Nguy cơ đối với sức khỏe không chỉ liên quan đến bản thân sản phẩm mà còn bắt nguồn từ chất bảo quản và phương pháp chế biến. Nitrit và nitrat thường được sử dụng để bảo quản, đồng thời giúp thịt giữ màu sắc hấp dẫn. Trong một số điều kiện, những chất này có thể chuyển hóa thành hợp chất N-nitroso có khả năng gây ung thư.
Sắt heme có nhiều trong thịt đỏ và thịt chế biến sẵn cũng có thể thúc đẩy quá trình hình thành các hợp chất bất lợi trong đường tiêu hóa. Ngoài ra, khi thịt được nấu ở nhiệt độ cao, các amin dị vòng có thể xuất hiện. Việc nướng trực tiếp trên lửa hoặc than còn có khả năng tạo ra các hydrocarbon thơm đa vòng. Vì vậy, phương pháp nấu nướng cũng là yếu tố cần được lưu ý.
Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới và Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ khuyến nghị, nếu ăn thịt đỏ, người trưởng thành nên giới hạn ở mức khoảng 350–500g thịt đã nấu chín mỗi tuần, tương đương không quá ba khẩu phần. Đối với thịt chế biến sẵn, nên hạn chế ở mức thấp nhất có thể.
Trong bữa ăn hằng ngày, người tiêu dùng có thể thay xúc xích, giò hoặc thịt xông khói bằng cá, thịt gia cầm, trứng, tôm hay đậu phụ. Các phương pháp luộc, hấp và hầm nên được ưu tiên, đồng thời cần hạn chế chiên ở nhiệt độ cao hoặc nướng trực tiếp trên lửa. Bữa ăn cũng nên tăng cường rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất xơ.
Ung thư thường hình thành dưới tác động của nhiều yếu tố trong thời gian dài. Một lần ăn xúc xích không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh, nhưng thói quen sử dụng thịt chế biến sẵn thường xuyên có thể làm gia tăng nguy cơ đối với sức khỏe. Bên cạnh điều chỉnh chế độ ăn, mỗi người cần duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, hạn chế rượu bia và tránh thuốc lá.
Những người từ 45 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn tầm soát phù hợp, thay vì chỉ dựa vào việc thay đổi chế độ ăn uống.
